Nie wiem, czy też tak macie, ale czeremcha zwyczajna - bo o niej mowa - to drzewo, krzew, który gdy kwitnie, to z daleka wygląda pięknie, ale gdy człowiek do niej podejdzie, to już nie jest tak fajnie…
Cudowne z daleka kwiatki, z bliska wydają się jakieś pofałdowane i „krzywe” do tego, ten duszący, wręcz mdlący, zapach. Jak się jednak okazuje, jest to też roślina bardzo ważna w przyrodzie, dlatego dzisiaj poświęcam jej cały wpis.
Czeremcha zwyczajna (Prunus padus), znana też jako czeremcha pospolita, to charakterystyczne drzewo lub duży krzew z rodziny różowatych.
Zapach i chemia
Intensywny zapach migdałów — Kora, liście, kwiaty i rozgniecione pędy wydzielają charakterystyczny, dość ostry zapach (podobny do gorzkich migdałów). Zawdzięcza to związkom cyjanogennym (m.in. amigdalina). Zapach jest na tyle silny, że w przeszłości suszoną korę lub gałązki wieszano w domach, by odstraszać zarazki i plagę.
Kwiaty pachną słodko-upajająco (dla jednych przyjemnie, dla innych dusząco) i kwitną zwykle w maju, często zbiegając się z chłodnymi nocami i przymrozkami.
Ekologia i fauna
Raj dla ptaków — Owocami (czarnymi, gorzko-cierpkimi pestkowcami) żywi się aż 24 gatunki ptaków (m.in. wilga, kowalik, dzwoniec) i 11 gatunków ssaków (kuna, nornik, niedźwiedź). Pędy chętnie zgryzają bobry, sarny i jelenie.
Jest ważnym drzewem dla owadów — kwiaty odwiedzają pszczoły (choć nektaru jest mało, to spadź), a liście żywicielskie dla larw m.in. namiotnika czeremszaczka.
Do tego zawiera substancje odstraszające kleszcze, muchy i komary — naturalny repelent!
Właściwości lecznicze i zastosowanie
Roślina lecznicza — W medycynie ludowej kora, kwiaty i owoce używano jako środek ściągający, przeciwzapalny, moczopędny, przeciwreumatyczny i stosowany na infekcje dróg oddechowych. Owoce są bogate w witaminę C, antyoksydanty, flawonoidy i pektyny — wspierają odporność, trawienie i działają lekko przeczyszczająco.
Dawniej kora służyła jako naturalny pestycyd (chroniła uprawy przed gryzoniami i owadami) oraz do barwienia wełny i sieci rybackich na czerwono-brązowo.
Owoce są bardzo gorzkie dla ludzi (stąd nazwa „bird cherry” — ptasia wiśnia), ale da się z nich robić nalewki, dżemy czy syropy (po odpowiednim przetworzeniu).
Inne ciekawostki
Rośnie szybko, ale krótko żyje (zwykle 30–80 lat). Najgrubszy okaz w Polsce rośnie koło Poznania (Brączewo) — obwód 163 cm, wysokość 17 m.
W folklorze kojarzona z magią i ochroną — w niektórych kulturach uważana za drzewo chroniące przed złymi duchami lub plagą. Istnieje też romantyczna legenda o bogini zimy, która wybrała czeremchę, by być bliżej ukochanego boga lata (stąd białe kwiaty jak śnieg i wczesne kwitnienie).
A jak z Wami? Lubicie zapach czeremechy, czy jak ja - czmychacie jak najdalej?
