Jesienny szach-mat!

Bardzo mocno u nas wczoraj przymroziło. Termometr pokazał w zależności od regionu od -4 do -6 stopni Celsjusza, czyli to najniższa temperatura w zaczynającym się okresie jesienno-zimowym.

Przy tej okazji chcę się z Wami podzielić takim jesiennym paradoksem. Kolory, jakie można obserwować na drzewach w krajobrazach, najlepiej oglądać podczas słonecznej pogody. Żeby jednak taka aura się pojawiła, najczęściej musi przyjść przymrozek, który zapewnia wyż, a jego efektem jest czyste, błękitne niebo.

Niestety, z drugiej strony przymrozek, zwłaszcza taki większy, jak ostatnio sprawia też, że liście sypią się z drzew na potęgę. Znajomy na Mastodoncie tak podsumował moją wczorajszą wrzutkę:

Liście lecą jak kamienie. Jakby zawiało, to spadłyby w parę minut do cna.

No właśnie, na tym polega cały ten paradoks. Z jednej strony chcemy cieszyć się kolorami, ale musimy zaakceptować mróz. Niestety taka aura sprawia, że drzewa staną się łyse w ciągu kilku dni, tym samym ograniczając nasze estetyczne wrażenia…

Przesilenie kolorowej jesieni

Dzisiaj taki mniej tematyczny wpis, bardziej ogólny. Będzie też więcej zdjęć niż samego tekstu. W każdym razie chciałem Wam powiedzieć, że powoli kończy się nasza jesień, ta piękna, kolorowa. 

Niedługo krajobrazy nie będą się już charakteryzowały tak wielokolorowo, a stana się raczej ciemną zielenią i brązami. Dlatego, jeżeli jeszcze nie mieliście okazji nacieszyć się tegoroczną jesienią, to nie zwlekajcie. Już niedługo, za dwa, trzy tygodnie, nadejdzie ta mniej urocza odsłona tej pory roku, czyli zrobi się buro, szaro i ponuro. 

Osobiście liczę, że w tym sezonie będzie więcej słońca niż zazwyczaj. Może tylko się pocieszam, ale warto wiedzieć i się przygotować, że niedługo zacznie się czas, w którym słońca będzie jak na lekarstwo i często nie będziemy go oglądać nawet przez dwa tygodnie. 

Wówczas u takich włóczykijów fotograficznych jak ja zmieni się też tematyka zdjęć: będzie więcej monochromatyczne, bardziej reportersko, więcej kształtu i tekstury. Już nie mogę się doczekać, żeby opowiedzieć Wam o kolejnej fajnej bobrzej miejscówce. Będzie też więcej nostalgii. Na razie jednak łapcie trochę koloru 😉

Oko w oko z kosmitą, czyli "naskoczył" na nas podkrzewin szary

Dzisiaj kolejny wpis z tych o wiejskich ciekawostkach flory i fauny, a jego bohaterem jest pokrzewin szary (na zdjęciach to „ona”), czyli taka koszmarna wersja znanego wszystkim pasikonika… Zresztą pokrzewin należy do tego gatunku. 

Kilka cech charakterystycznych widocznych na zdjęciach, z których na marginesie nie jestem zadowolony. Zrobiłem jednak z racji spieszenia się tylko pięć kadrów bez możliwości poprawy… 

W każdym razie to, co może Was niepokoić, to ten wygięty kolec, ale nie ma się czym martwić. To nie żądło! To tak zwane pokładełko (ovipositor, terebra). W tym przypadku wyraźnie zakrzywiony do góry sztyletowaty narząd na końcu odwłoka świadczy o tym, że jest to samica. Służy jej do składania jaj w glebie lub zmurszałym drewnie. 

Ciekawostki:

Najważniejsza informacja jest taka, że choć wygląda koszmarnie, to absolutnie nie jest groźny dla ludzi!

Jego nazwa łacińska kryje sekret, drugi człon nazwy naukowej – griseoaptera – składa się z łacińskich słów oznaczających „szary” (griseus) oraz „bezskrzydły” (aptera), co doskonale oddaje jego wygląd i brak w pełni rozwiniętych skrzydeł. Jednak jest przy tym mocarnym atletą, któremu skrzydła nie są potrzebne. Mimo że nie potrafi latać, nadrabia to niezwykłą sprawnością fizyczną. Dzięki potężnym tylnym odnogom potrafi jednym susem pokonać dystans wielokrotnie przewyższający długość jego własnego ciała.

To typowy „mieszkaniec skraju” (efekt ekotonu). Podkrzewin uwielbia miejsca, gdzie strefa leśna płynnie przechodzi w łąki lub ogrody. Najchętniej przebywa w gęstych krzewach, wysokich trawach, pokrzywach oraz na nasłonecznionych skarpach, gdzie łatwo o kryjówkę.

Dieta z podwójnym obliczem, zarówno mięsna, jak i roślinna. Choć zalicza się go do owadów wszystkożernych o skłonnościach drapieżnych (potrafi polować na inne mniejsze bezkręgowce, a czasem zdarza mu się nawet kanibalizm, gdy brakuje pożywienia), chętnie podgryza też soczyste liście i pędy roślin. 

Aktywność o zmierzchu i w nocy. Choć można go zauważyć w ciągu dnia, szczyt jego aktywności przypada na popołudnia, wieczory oraz ciepłe noce. To wtedy najgłośniej dają o sobie znać samce, wydając charakterystyczne, ciche, cykliczne dźwięki wabiące partnerki. 

Rajd Parafialny 2026: Hejnice i światowe dziedzictwo UNESCO bukowych lasów Gór Izerskich

Jeszcze na nieco ponad tydzień przed zaplanowanym na 17 października Rajdem razem z księdzem Dominikiem zastanawialiśmy się, czy nie przenieść wydarzenia na inny termin. Przez nasz region miał przechodzić w tym dniu front z naprawdę mocnym deszczem.

Jeszcze w środę, podczas oficjalnego spotkania tuż przed wyjazdem, martwiliśmy się pogodą, zwłaszcza mokrymi, grząskimi szlakami, i apelowaliśmy, żeby przygotować się na opady. Na szczęście pogoda spłatała nam pozytywnego psikusa i aurę mieliśmy doskonałą, taką, która pozwoliła cieszyć się pięknem Gór Izerskich. Było sucho, słonecznie i ciepło! Dopiero po południu zachmurzyło się, ale my już wtedy szykowaliśmy się do powrotu.

Plan był taki, żeby daleko nie jechać, a jednocześnie obejrzeć piękno pobliskich Gór Izerskich. Dlatego wybraliśmy się do Hejnic, bo co by nie pisać, Góry Izerskie w większości leżą u naszych południowych sąsiadów i to tam trzeba szukać największych atrakcji. Po polskiej stronie wiele z nich jest już powszechnie znanych, dlatego postawiliśmy na Czechy.

Początkiem była Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Hejnicach. Tam ksiądz Dominik oprowadził zainteresowanych zarówno po świątyni, jak i po zabudowaniach klasztornych. Mieliśmy też okazję usłyszeć po polsku historię tego przepięknego miejsca. W dalszej kolejności czekał nas Ořešník, będący swoistą bramą do światowego dziedzictwa UNESCO, czyli bukowych lasów Gór Izerskich, które obejmują to właśnie miejsce. Później drogą Štolpišská silnice (ciekowstka na jej temat na Wikipedi klik-klik) ruszyliśmy w kierunku zielonego szlaku, by dojść do doliny Černého potoka, którą zeszliśmy na dół. Kto chciał i miał jeszcze siły, mógł odbić do wodospadu Černého potoka (Vodopád Černého potoka).

Poniżej przybliżam historię tego miejsca (w skrócie) i wrzucam trochę zdjęć. Pełną galerię (ogólną) można obejrzeć na Flickr (klik-klik), a jeżeli odezwie się do mnie ktoś z uczestników (było nas 96 osób), udostępnię link do pełnej galerii ze zdjęciami „rajdowców”, przynajmniej tymi, które, że tak napiszę, się udały ;)

Hejnice. Kompleks dawnego klasztoru franciszkanów i Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny

Legendarny cud i historia powstania (XIII wiek)
Początki kultu w Hejnicach sięgają XIII wieku i wiążą się z historią ubogiego sitarza z sąsiedniej wsi. Mężczyzna ten cierpiał na ciężką chorobę, a dodatkowo zmagał się z niemocą członków swojej rodziny. Pewnego razu przyśnił mu się sen, w którym usłyszał, że uzdrowienie znajdzie pod wielką lipą w lasach w okolicach dzisiejszych Hejnic.

• Sitarz udał się we wskazane miejsce, a wracając z podróży, kupił niewielką, drewnianą figurkę Matki Bożej z Dzieciątkiem i powiesił ją na gałęzi drzewa.
• Zgodnie z legendą wkrótce doszło do cudu – rodzina mężczyzny została uzdrowiona, a wieść o tym rozeszła się po okolicy, przyciągając pierwszych pielgrzymów, dla których wkrótce wzniesiono tam pierwszą kaplicę.

Cudowna figurka „Mater Formosa”
W ołtarzu głównym bazyliki znajduje się gotycka, drewniana rzeźba Czarnej Madonny (zwana Mater Formosa – Piękna Matka), datowana na około 1380 rok. Przez stulecia uchodziła za cudowną i przetrwała liczne dziejowe zawieruchy, w tym pożary i wojny.

Ołtarz, który... jest iluzją (fresk)
Jedną z największych niespodzianek architektonicznych wewnątrz świątyni jest ołtarz główny. Gdy patrzy się na niego z większej odległości, wygląda jak klasyczny, potężny ołtarz barokowy z rzeźbami i zdobieniami. Dopiero po podejściu bliżej okazuje się, że jest to mistrzowsko namalowany na ścianie fresk (powstały w latach 80. XVII wieku), w który wkomponowano jedynie niewielką kapliczkę z cudowną figurką.

Prywatna inwestycja potężnych rodów
W przeciwieństwie do wielu gigantycznych świątyń w Europie Hejnice nie powstały z inicjatywy biskupów czy struktur kościelnych, lecz były dziełem lokalnych świeckich potęg. Średniowieczny kościół ufundował ród Bibersteinów, natomiast monumentalny barokowy kompleks i klasztor franciszkański zbudowali w XVII i XVIII wieku hrabiowie z rodu Gallasów i Clam-Gallasów. W krypcie pod kościołem spoczywają członkowie tego szlacheckiego rodu.

Wyjątkowe organy i rewelacyjna akustyka
W bazylice znajdują się organy, które należą do najpiękniej brzmiących w całym kraju. Choć sam instrument zamontowano w 1929 roku, jego bogato zdobiona, barokowa szafa organowa pochodzi z XVIII wieku. Dzięki specyficznej architekturze wnętrza (kopuła o średnicy ponad 14 metrów, wznosząca się na wysokość 35 metrów) akustyka świątyni robi ogromne wrażenie.

I tutaj dodatkowa ciekawostka (dla tych, co wciąż czytają 😉 ): 7 listopada br. o 17:00 odbędzie się tu koncert Requiem Mozarta. Bilety kosztują 200 koron czeskich i płatne wyłącznie gotówką!

Samo miejsce to istna brama do raju dla piechurów (UNESCO)
Bazylika w Hejnicach leży dosłownie u stóp stromych, zalesionych zboczy Gór Izerskich, tuż obok legendarnego szczytu Ořešník. Dziś kompleks ten jest oficjalną „bramą” do wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO bukowych lasów Gór Izerskich (Jizerskohorské bučiny), co sprawia, że to miejsce łączy głęboką tradycję pielgrzymkową z niesamowitym krajobrazem czeskiej przyrody.

I nie ma co ukrywać – naprawdę warto tu przyjechać i samemu to zobaczyć.